In het midden der gemeenschap

"In het midden der gemeenschap is het waar ik vrede vind ... "

Het lied is talloze keren gezongen en ze vormt één van de kernen van het apostolische gedachtengoed. De gemeenschap als een oefenplaats; de plek waar verschillende generaties elkaar treffen en waar we onze apostolische manier van leven aan elkaar kunnen bewijzen, ook als de verschillen lastig zijn.

Het is een beeld dat diep is verankerd. Waar vind je een plek waar verschillende generaties elkaar treffen en die zich verbonden voelen door eenzelfde ideaal.

Nou, dat is niet zo moeilijk hoor: word lid van een politieke partij of van een sportclub en je hebt hetzelfde fenomeen te pakken: oud en jong vormen samen een geheel en voelen zich met elkaar verbonden, door een politiek ideaal of door de liefde voor een bepaalde sport ... Het is geen exclusieve eigenschap van apostolische gemeentes.

Hiermee wil ik niets afdoen aan de waarde van een gemeenschap van mensen. Sterker, ik wil vooral benadrukken hoe zinvol het is om deel uit te maken van een dergelijke groep. Het is leerzaam, het geeft geborgenheid en, niet onbelangrijk, vriendschappen. Dat er ook altijd weer gedoe is en onderlinge spanningen, hoort hier natuurlijk bij en ook die processen zijn bijzonder leerzaam. 

Mits...

De groep bereid is om hier ook lering uit te trekken.

Men bereid is om het conflict aan te gaan met als doel het ook samen weer op te lossen.

En zo kan ik nog wel een paar belangrijke voorwaarden noemen om de groep als lerende omgeving zinvol te doen zijn.

De andere kant is ook waar. Een groep kan ziekmakend zijn. Een groep kan bedreigend zijn. Een groep kan discriminerend zijn. Het onderdeel zijn van een groep, of dit nu een apostolische gemeenschap, een sportclub, een politieke vereniging is, is géén garantie dat de groep jou als individu en als groep doet groeien.

De pijnlijke werkelijkheid is dat juist het apostolisch genootschap langere tijd als groep alleen een veilige plek was voor degenen die bereid waren om zich aan de strenge normen van deze groep te onderwerpen. De sociale controle was sterk. Buitenbeentjes, buitenmiddelpuntige leden, mensen met een krachtige (afwijkende) mening, ze verdwenen ofwel geruisloos uit beeld ofwel ze hielden zich stil en doken een beetje in elkaar. Alleen de krachtigen bleven overeind, maar wisten ook dat ze nooit een kans hadden om bijzondere verantwoordelijkheden te verkrijgen binnen de gemeenschap. 

Ik vermoed dat Renske Doorenspleet met dit beeld voor ogen haar boek "Apostelkinderen" heeft geschreven.

Juist daarom is het zo belangrijk dat we nu leven in een tijd waarin al die interne verworvenheden weer eens tegen het licht worden gehouden. Dat we nog eens heel goed bij onszelf nagaan waar het nu eigenlijk om gaat. Dat we onderkennen dat vele, vaak vastgeroeste opvattingen weliswaar zeer vertrouwd zijn en daarom veilig voelen, maar voor degenen die deze geschiedenis niet in zich hebben als vervreemdend worden ervaren.

Een voorbeeld. Een collega van mij woonde een keer een eredienst bij en hij vertelde mij hierover. De belangrijkste terugkoppeling was voor hem dat de dienst nogal militaristisch op hem was overgekomen. Hij had nog niet eerder een dienst meegemaakt waar de deelnemers om de haverklap en altijd op nadrukkelijke uitnodiging, waren gaan staan: bij binnenkomst van de voorganger, bij het zingen van een lied, bij het verwelkomen van een nieuw lid, bij een gebed, bij het afscheid bij het einde van de dienst. De boodschap van die ochtend was aan hem voorbij gegaan.

We zullen onszelf in belangrijke mate opnieuw moeten uitvinden. De traditionele gemeenschap als oefenplaats zal zich moeten verhouden tot de activiteiten waarbij een willekeurige groep mensen bijvoorbeeld een wandeling samen maakt of gezamenlijk een paar weken een tuin onderhoudt. We zullen ons moeten realiseren dat we iedere dag, ieder moment opnieuw een ontmoeting met een ander kunnen hebben. Dat we, ook al is dat soms heel tijdelijk, steeds weer een verband met elkaar kunnen vormen.

En ja, de belangrijkste vraag ligt hierbij bij mezelf: ben ik bereid om uit mijn eigen vierkante wereldje te stappen en durf ik ook echt dit licht te ontdekken in ieder, altijd .... Een leven in liefde met mijn armen zo wijd als de hemel ... Dan ben ik echt op zoek naar die gemeenschap waar mensen, hoe ze ook verschillen, samenkomen ...